به پا داشته‌اند . [ بشنوى كه خدا به آنها ] گويد : نه اين روز درست بود و آمدنى گويند بلى سوگند بپروردگار ما . او گويد : پس بسزاى آنچه نپذيرفتيد آزار بچشيد . 31 البتّه زيان بردند آنها كه ديدار حقّ دروغ شمردند تا كه ناگهان آن هنگام برسد ، گويند : اى افسوس بر آنچه در زندگى ز دست داديم و ايشان بار گناهان خود بر پشت خويش برند و چه بد بارى سنگين به پشت دارند كه زندگى اين جهانى جز بازى و سرگرمى نباشد و سراى ديگر بهتر است براى آن كسان كه پرهيزگار بوند . مگر خرد نداريد [ كه درستى اين سخن نيابيد ] ؟ سخن مفسّرين : « وَقالُوا إِنْ هِيَ إِلَّا حَياتُنَا الدُّنْيا » 29 طبرى : مقصود آن مشركين است كه در اوّل اين سوره نامبرده شده‌اند كه از راه مستقيم منحرف مىشوند به بت پرستى . « إِذْ وُقِفُوا عَلى رَبِّهِمْ » 30 مجمع : يعنى بناچار در آنجا خداى خود را مى - شناسند ، و ممكن است اين طور معنى شود : آن روز كه آگاه شوند از آن گرفتارى و آسايش كه خداوند وعده كرده است ، و نيز ممكن است معنى چنين باشد : آن روز كه حبس مىشوند و منتظر براى امر خداوند . « قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ اللَّه » 31 طبرى : يعنى نابود خواهند شد و زيان خواهند ديد در معامله ى فروش ايمان بكفر و آن بتپرستان قريش كه دروغ شمردند قيامت و ثواب و عقاب را . مجمع : ابن عبّاس و حسن بصرى گفتند : مقصود از « لقاء اللَّه » ديدار وعده هاى خدا است به مجازات و پاداش ، و ديگرى گفته است مقصود : ديدار مجازات خداوند است . « جاءَتْهُمُ السَّاعَةُ » 31 طبرى : يعنى آن زمانى كه خداوند مردگان را از گور زنده برمىآورد . « فَرَّطْنا فِيها » 31 ابو الفتوح : يعنى تقصير كرديم در اطاعت و فرمان بردن و بعضى گفتند : يعنى در قيامت ، و معنى جمله اين است : كافران در قيامت